Con đi xe điện vi phạm giao thông, cha mẹ phải chịu trách nhiệm gì?

Pháp luật xác định người chưa thành niên có năng lực trách nhiệm hành chính hạn chế, nên mức xử phạt với các em rất nhẹ. Ngược lại, người trưởng thành giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển được coi là nguồn gốc của nguy cơ, nên chịu chế tài nặng.

Logic này khiến nhiều phụ huynh bất ngờ: con bị cảnh sát giao thông dừng xe, con chỉ bị nhắc nhở hoặc cảnh cáo, nhưng cha mẹ nhận quyết định xử phạt tiền triệu.

• Cha mẹ (cá nhân giao xe): phạt 8.000.000 – 10.000.000 đồng.
• Nếu là tổ chức giao xe: phạt 16.000.000 – 20.000.000 đồng.
• Con từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi điều khiển xe: phạt cảnh cáo.
• Phương tiện có thể bị tạm giữ để ngăn hành vi tiếp diễn.

Đây mới là rủi ro lớn nhất, vượt xa khoản tiền phạt hành chính. Nếu con gây tai nạn làm người khác bị thương hoặc thiệt mạng, trách nhiệm bồi thường thiệt hại thuộc về cha mẹ với tư cách người giám hộ của người chưa thành niên. Số tiền bồi thường trong các vụ tai nạn nghiêm trọng có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, bao gồm chi phí điều trị, tổn thất tinh thần và cấp dưỡng cho người phụ thuộc của nạn nhân.

Nghiêm trọng hơn, nếu cha mẹ biết rõ con chưa đủ điều kiện mà vẫn giao xe và hậu quả xảy ra ở mức nghiêm trọng, hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Xe máy điện chưa đăng ký biển số cũng không có bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự — nghĩa là toàn bộ khoản bồi thường sẽ do gia đình tự gánh, không có bảo hiểm chia sẻ.

Không phải lỗi nào cha mẹ cũng bị liên đới. Với các lỗi thuộc về hành vi điều khiển của con khi con đã đủ tuổi hợp pháp, người bị xử phạt là chính con.

• Con chưa đủ tuổi điều khiển xe máy điện: cha mẹ bị phạt tiền, con bị cảnh cáo.
• Không đội mũ bảo hiểm: con bị xử phạt (nếu con đủ tuổi điều khiển hợp pháp).
• Chở quá số người quy định: con bị xử phạt.
• Vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, đi vào đường cấm: con bị xử phạt.
• Xe máy điện không đăng ký biển số: chủ xe (thường là cha mẹ đứng tên) bị xử phạt.

Cách chắc chắn nhất là chọn đúng loại xe theo tuổi con ngay từ đầu, và hoàn tất đăng ký biển số nếu là xe máy điện. Hai việc này giải quyết được phần lớn rủi ro pháp lý.

Bên cạnh đó, hãy dành thời gian dạy con vài quy tắc cơ bản trước khi để con tự đi: dừng hẳn khi có đèn đỏ kể cả đường vắng, không chở quá một người, luôn cài quai mũ bảo hiểm, không dùng điện thoại khi đang đi, và không đi vào làn đường dành cho ô tô trên các trục lớn.