Vi phạm trước và sau 15/8/2026 áp dụng nghị định nào? Nguyên tắc xử lý chuyển tiếp

Đây là nguyên tắc chung của pháp luật xử lý vi phạm hành chính tại Việt Nam: một hành vi chỉ bị xử lý theo quy định đang có hiệu lực tại đúng thời điểm hành vi đó xảy ra. Việc này bảo đảm công bằng — người vi phạm không bị áp dụng hồi tố một quy định nặng hơn ban hành sau thời điểm họ vi phạm, trừ trường hợp quy định mới có lợi hơn thì được áp dụng.

Với hệ thống phạt nguội (camera giám sát, đo tốc độ tự động), độ trễ giữa thời điểm vi phạm và thời điểm người vi phạm nhận thông báo có thể lên tới vài tuần, thậm chí vài tháng. Nguyên tắc theo thời điểm hành vi giúp tránh tình trạng cùng một loại vi phạm nhưng bị áp hai mức phạt khác nhau chỉ vì tốc độ xử lý hồ sơ nhanh chậm khác nhau.

Ví dụ 1: camera ghi nhận lỗi xe cá nhân chở khách thu tiền vào ngày 10/8/2026, nhưng cơ quan chức năng ra quyết định xử phạt vào tháng 9/2026. Vì hành vi xảy ra trước 15/8/2026, vụ việc áp dụng theo Nghị định 168/2024 gốc — tức chưa bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe theo bổ sung của Nghị định 238.

Ví dụ 2: xe hợp đồng bị lập biên bản đón khách sai nơi quy định vào ngày 20/8/2026. Vì hành vi xảy ra sau 15/8/2026, áp dụng đầy đủ quy định mới của Nghị định 238, kể cả với các lỗi mới hoàn toàn chưa từng được quy định trong Nghị định 168.

Khi nhận biên bản hoặc quyết định xử phạt, cần đối chiếu ngày, giờ ghi trên biên bản (thời điểm hành vi) với mốc 15/8/2026, không căn cứ vào ngày ký quyết định. Nếu thấy căn cứ pháp lý viện dẫn không khớp với thời điểm vi phạm thực tế của mình, người vi phạm có quyền khiếu nại theo quy định về xử lý vi phạm hành chính.